Bí kíp đầu tư của các tỷ phú chứng khoán

“Nếu bạn không thể 'bình chân như vại' khi giá cổ phiếu tụt xuống còn chỉ 50% thì ngay từ đầu bạn đừng nghĩ tới chuyện đầu tư chứng khoán" , đó chính là lời khuyên dành cho giới đầu tư từ những thiên tài cổ phiếu.

Kể từ sau năm 2000, cổ phiếu của các doanh nghiệp công nghệ thông tin bắt đầu làm chao đảo thị trường chứng khoán Hàn Quốc. Dù chỉ có 100.000 won, người ta cũng đổ xô đi mua cổ phiếu. Ngay mùa hè năm 2000 nóng bỏng với các loại cổ phiếu Internet, Tae Min Young - một doanh nhân chuyên đầu tư cổ phiếu - lại quyết định mua cổ phiếu công ty bánh kẹo Lotte.

“Thật ra tôi đã chú ý tới kẹo cao su của hãng Lotte, vốn đang được người tiêu dùng ưa chuộng. Nếu loại kẹo này được làm tốt hơn chắc sẽ bán chạy hơn, Internet càng phát đạt, càng có nhiều người nhai kẹo cao su. Tôi đã đọc nội dung một cuộc phỏng vấn Warren Bufett rằng ‘Kết cục thì nhờ Internet mà cocacola vẫn giữ được vị trí số một của mình. Vì thế tôi đầu tư vào những cổ phiếu có tính truyền thống mà không phải cổ phiếu Internet. Sau khi đọc bài báo này, tôi mạnh dạn đầu tư vào Lotte”, Tae Min Young nói.

Thực phẩm và bất cứ thứ gì có thể nhai được là phương châm đầu tư của Tae. Cho dù nền kinh tế chung gặp khó khăn thì mọi người vẫn phải ăn, uống, và sử dụng các loại dược phẩm thiết yếu. Con người càng đau đầu do suy nghĩ nhiều thì càng ăn uống nhiều hơn.

Hiện nay, trị giá cổ phiếu công ty Tae đầu tư vào Công ty bánh kẹo Lotte sau chưa đầy 5 năm đã tăng hơn 10 lần, lên đến 1,2 tỷ won. “Tại sao tôi không bán bớt một ít cổ phiếu đi? Không, cho đến lúc chỉ cần bán một cổ phiếu Lotte là đủ đi du lịch thế giới thì tôi mới nghĩ đến chuyện bán ra”.

Các triệu phú trẻ thường chọn hình thức đầu tư vào cổ phiếu hơn trái phiếu. Theo họ, tất cả mọi loại trái phiếu như sổ tiết kiệm, trái phiếu quốc gia, trái phiếu công ty, trái phiếu không đánh thuế... đều không đối phó được với lạm phát. Tuy nhiên, để đầu tư cổ phiếu thành công, bạn cần phải học rất nhiều, từ việc phân tích cơ bản về công ty, đọc hiểu báo cáo tài chính, phân tích xu hướng và chiến lược công ty, quản trị rủi ro…

Peter Lynch, nhà quản lý quỹ thành công trong lịch sử Wall Street, trong cuốn Anh hùng Wall Street có kể một câu chuyện như sau:

“Vào những năm 1950, có một người lính cứu hỏa sống ở New England, gần nhà máy Tambrands - nơi đang mở rộng quy mô lớn chưa từng thấy. Anh lính cứu hỏa đơn giản nghĩ rằng nhà máy này đang ăn nên làm ra nên mới khuếch trương mạnh mẽ như thế. Thế là anh ta đầu tư 2.000 đôla vào cổ phiếu nhà máy Tambrands. Sau đó trong năm năm tiếp theo, mỗi năm anh đầu tư tiếp 2.000 đôla nữa. Hai mươi hai năm sau, vào năm 1972, anh ta nghỉ hưu và trở thành… tỷ phú”.

Sức mạnh của những suy luận mang tính thường thức như thế cũng phát huy tác dụng trong thị trường cổ phiếu ngày nay. Chẳng hạn, tại Hàn Quốc, khi nói về hàng điện tử thì người ta nghĩ ngay tới Samsung, mì ăn liền là Nongsim, mua sắm là Shinegye. Đó là những kiến thức thường thức giúp bạn định hướng và lựa chọn cổ phiếu để đầu tư.

Triệu phú cổ phiếu sẽ là triệu phú bất động sản

Ở những người kiếm được nhiều tiền thông qua đầu tư cổ phiếu có một điểm chung nhất: con mắt sáng suốt trong việc lựa chọn “tiền tệ” hay “bất động sản”. Tae Min Young tự hào nói:

“Kinh nghiệm của tôi rất đơn giản. Đầu tư vào khu căn hộ cao cấp nhất trong vùng đất đai đắt nhất sẽ có lợi nhất. Trong cùng khu vực, căn hộ nào lớn, ở vị trí giao thông thuận tiện hơn thì giá cả tăng nhanh hơn. Ngay cả trong cùng một tòa nhà, tầng tốt hơn sẽ mang lại lợi ích đầu tư cao hơn.”

Từ đó cho thấy các triệu phú trẻ đã áp dụng chiến lược đầu tư bất động sản vào đầu tư cổ phiếu. Cũng giống như đầu tư bất động sản, các triệu phú trẻ thích đầu tư vào cổ phiếu của các công ty tốt nhất, có giá đắt nhất. Tất nhiên trong thời gian ngắn, đây đó cũng có hiện tượng tăng giá đột biến của một vài loại cổ phiếu, nhưng các triệu phú trẻ luôn tránh đầu tư vào các loại cổ phiếu “bong bóng” như thế.

Triệu phú Kang Man Jung nói: “Ta hãy nhớ lại câu chuyện của Warren Bufett. Cuối năm 1950, khi mới bước chân vào đầu tư cổ phiếu, ông đã hiểu ra sự thật rằng việc mua cổ phiếu rẻ tiền sẽ dẫn tới nhiều rủi ro. Các cổ phiếu rẻ thường là cổ phiếu của các công ty đứng trước nguy cơ phá sản, hoặc tài sản của họ đang vơi dần đi. Nên ông bắt đầu quan tâm tới cổ phiếu của các công ty có triển vọng. Ông tránh được thua lỗ vì đã đầu tư vào cổ phiếu tốt”.

Để đầu tư vào cổ phiếu của một công ty nào đó, bạn cần lưu ý các điểm sau:

- Thứ nhất, công ty đó thuộc ngành công nghiệp phát triển, chiếm thị phần cao, và đang giữ vị trí đầu ngành.

- Thứ hai, công ty đó phải có thương hiệu mạnh, sản phẩm gây được sự tín nhiệm lớn đối với người tiêu dùng.

- Thứ ba, công ty đó phải có thực chất, có người lãnh đạo và đội ngũ quản lý tài năng.

Ngoài ra cũng cần cân nhắc tỷ lệ giữa đầu tư phân tán và đầu tư tập trung: Phần lớn các triệu phú trẻ đều hiểu rõ nguyên tắc phân tán rủi ro trong đầu tư: “Không đựng tất cả trứng trong một cái rổ”. Là chuyên gia về đầu tư phân tán, John Templeton cho rằng: “Đầu tư phân tán không có nghĩa là phân tán tiền vốn vào cổ phiếu của các công ty trong nhiều ngành nghề khác nhau. Và, nếu sử dụng chiến lược đầu tư phân tán thì có thể bảo đảm mức an toàn cao”. Tuy nhiên, nhiều triệu phú trẻ vẫn tán thành nguyên tắc đầu tư tập trung.

Nhà đầu tư tập trung Warren Buffett nói: “Đầu tư quá phân tán không phải là một chiến lược hiệu quả. Đối tượng đầu tư của chúng tôi là các công ty tốt. Có người lắp một lúc nhiều điện thoại để thường xuyên nghe, gọi, và dán mắt vào bảng giá cổ phiếu. Dù bạn có ba đầu sáu tay cũng không kham hết được từng ấy việc. Chúng tôi suy nghĩ và hành động hoàn toàn khác với số đông”.

Trên thực tế Warren Bufett đầu tư tập trung vào khoảng 10 loại cổ phiếu. Ông chịu ảnh hưởng sâu bởi phương thức đầu tư của nhà kinh tế học những năm 30, đồng thời là nhà đầu tư xuất sắc Keins.

Như vậy, bỏ tất cả trứng vào một rổ hay nhiều rổ không phải là căn cứ vào số lượng chủng loại đầu tư. Vấn đề là năng lực phán đoán của bạn vào điểm mạnh yếu của từng nguyên tắc.

Warren Bufett nói: “Nếu hiểu từng chủng loại đầu tư thì đầu tư tập trung sẽ mang lại hiệu quả cao. Còn suy nghĩ cho rằng đầu tư phân tán vào các chủng loại mà mình chưa hiểu rõ sẽ hạn chế được rủi ro - là một suy nghĩ sai”.

Nhìn chung, các triệu phú trẻ thiên về hướng chọn cổ phiếu tốt và tập trung đầu tư. Một số khác thì chọn giải pháp điều chỉnh có hiệu quả cả hai hai nguyên tắc đầu tư này.

Hãy mạnh dạn đầu tư vào cổ phiếu tốt

“Nếu giá cổ phiếu bạn đang nắm trong tay hạ xuống 8-10% thì nên bán ngay để giảm tổn thất”.

“Nếu giá cổ phiếu tăng lên hai lần thì tôi bán ngay”.

“Sau hai năm mua vào tôi mới tính đến chuyện bán cổ phiếu ra”.

Theo tỷ phú Kim Jin Hyouing, tác giả của những lời khuyên trên không phải là một nhà đầu tư chứng khoán thực thụ. Kim nói: “Nếu bạn không thể “bình chân như vại” khi giá cổ phiếu tụt xuống còn chỉ 50% thì ngay từ đầu bạn đừng nghĩ tới chuyện đầu tư chứng khoán”.

Đối với các nhà đầu tư cổ phiếu chuyên nghiệp, họ không kiếm tiền nhờ ở sự chênh lệch giữa giá mua và giá bán. Họ kiếm tiền thông qua việc sở hữu cổ phiếu. Chẳng hạn, họ chỉ tập trung vào các cổ phiếu tốt, có mức sinh lợi cao và sự ổn định lớn (còn gọi là cổ phiếu blue-chip). Họ không mua vào bán ra mà mua để tích lũy. Họ muốn sở hữu cổ phiếu càng lâu càng tốt, có khi suốt đời, để hưởng thụ thành quả của nó.

Là người rất được kính trọng, nhà quản lý quỹ xuất sắc nhất tại Wall Street, Peter Lynch nói:

“So với người mua vào bán ra cổ phiếu, người mua và giữ cổ phiếu sẽ hưởng được lợi nhiều hơn.”

Vậy các triệu phú trẻ Hàn Quốc có bán ra các cổ phiếu do họ sở hữu không, và bán ra vào lúc nào? Họ chỉ bán cổ phiếu ra thị trường khi “tình hình bên trong” của một công ty tiếp tục trở nên xấu đi. Bằng ngược lại, dù giá cổ phiếu tăng lên hay giảm xuống 50% thì họ cũng tiếp tục sở hữu cổ phiếu đó.

Triệu phú trẻ Seol Dong Woong giải thích: “Nếu đầu tư cổ phiếu bằng tiền nhàn rỗi thì bạn có thể giữ cổ phiếu ấy lâu dài. Đồng tiền đó sẽ mang lại cho bạn giá trị của thời gian. Và thời gian ắt hẳn sẽ giúp bạn tạo ra nhiều của cải hơn”. Lịch sử hàng trăm năm đầu tư cổ phiếu châu Âu, Mỹ và hàng chục năm ở Hàn Quốc cũng đã minh chứng cho điều đó.

Dưới đây là năm lầm tưởng lớn nhất về thị trường chừng khoán. Hi vọng sẽ phần nào giúp nhà đầu tư trong nước có cái nhìn đúng hơn đối với việc tham gia vào thị trường đầy trí tuệ này.

Lầm tưởng thứ nhất: Đầu tư vào cổ phiếu cũng giống như đang đánh bạc

Đây chính là nguyên nhân khiến nhiều người e ngại đối với việc tham gia vào TTCK. Sự thật thì về bản chất, đầu tư cổ phiếu khác xa với việc đánh bạc. Cổ phiếu (cổ phiếu thường) là chứng chỉ chứng nhận sự góp vốn vào công ty, đồng nghĩa với việc chứng nhận quyền sở hữu công ty tương ứng với phần vốn góp đó. Người nắm giữ cổ phiếu có quyền đối với tài sản cũng như có quyền đối với việc được chia lợi nhuận từ hoạt động của công ty. Có điều, thông thường thì nhà đầu tư vẫn nghĩ về cổ phiếu cũng đơn giản như việc mua bán xe cộ. Họ gần như quên mất ý nghĩa thực sự của cổ phiếu.

Do vậy việc định giá chính xác một cổ phiếu trên thị trường chứng khoán là vô cùng quan trọng và đương nhiên cũng không hề là một công việc dễ dàng. Nó phụ thuộc rất nhiều vào cái nhìn của nhà đầu tư về triển vọng phát triển trong tương lai của doanh nghiệp đó, cũng như trong ngắn hạn có rất nhiều biến số liên quan xuất hiện một cách ngẫu nhiên tác động đến sự biến động giá. Dễ thấy giá cổ phiếu luôn biến động theo sự thay đổi thái độ đánh giá của nhà đầu tư với đối với doanh nghiệp. Nếu kỳ vọng của nhà đầu tư về khả năng sinh lợi trong tương lai quá cao thì trong ngắn hạn công ty vẫn “sống sót” mặc dù hiện tại nó có thể chẳng làm ra được một đồng lợi nhuận nào. Song nhà đầu tư sẽ sớm nhận ra “sự khờ khạo” của mình và chắc chắn là giá cố phiếu sẽ lại thay đổi.

Bằng việc tham gia đầu tư cổ phiếu, chúng ta đã làm tăng sự giàu có cho toàn bộ nền kinh tế. Vì một khi niêm yết trên TTCK, để được nhà đầu tư đánh giá cao, các công ty phải cạnh tranh với nhau. Họ gia tăng năng suất và phát triển sản phẩm, nhờ đó cuộc sống của chúng ta ngày càng tốt hơn. Ngược lại, đánh bạc là một trò chơi có tổng bằng 0. Nó chỉ lấy tiền của kẻ thua và đưa sang cho người thắng. Chẳng có một giá trị nào được tạo ra ở đây cả. Do đó, đừng bao giờ nhầm lẫn giữa việc đầu tư vào thị trường chứng khoán với việc làm giàu dựa trên đánh bạc

Lầm tưởng thứ 2: TTCK là nơi dành riêng cho nhà môi giới và người giàu kiếm tiền

Nhiều nhà cố vấn thị trường tuyên bố họ có thể dự đoán được sự thay đổi của thị trường. Sự thật thì hầu hết các nghiên cứu đã chứng minh những tuyên bố trên là không đúng. Phần lớn các nhà tiên đoán thị trường nổi tiếng là rất không chính xác. Hơn nữa ngày nay ,sự phát triển của internet đã đưa thị trường đến với đông đảo công chúng hơn trước. Tất cả các dữ liệu và công cụ nghiên cứu trước đây chỉ có dành cho nghề môi giới thì bây giờ tất cả các nhà đầu tư cá nhân đều có thể tiếp cận.

Thêm nữa, nhà đầu tư cá nhân thậm chí còn có một thuận lợi hơn các nhà đầu tư có tổ chức bởi vì họ có khả năng theo đuổi một định hướng đầu tư dài hạn. Trong khi các nhà quản lý qũy đầu tư lớn phải chịu một áp lực rất lớn đối với việc đầu tư tạo ra một tỷ suất sinh lợi cao vào mỗi quý. Sự thể hiện của họ luôn bị xem xét kỹ lưỡng , họ không thể tham gia vào những cơ hội đầu tư mà cần quá nhiều thời gian mới phát triển được.

Lầm tưởng thứ 3: Cuối cùng thì tất cả các “fallen angels” sẽ quay lại được mức giá cao như cũ

(“Fallen angel” là thuật ngữ dùng để nói đến những cổ phiếu có giá cao trong suốt một thời gian và sau đó bị rớt giá không ngừng )

Không có gì làm hại nhà đầu tư nghiệp dư hơn ý nghĩ rằng một cổ phiếu có giao dịch gần như thấp nhất trong 52 tuần là một loại cổ phiếu tốt để mua. Hãy nhớ đến một châm ngôn cũ của Wall Street: 'Tất cả những ai cố gắng chụp lấy “con dao đang rớt” thì chắc chắn sẽ bị thương.'

Giả định là bạn đang xem xét 2 loại cổ phiếu:

* XYZ có giá dao động quanh $50 trong suốt năm ngoái , nhưng kể từ đó đến nay nó đã rớt giá xuống còn $10 một cổ phiếu

* ABC là một công ty nhỏ nhưng gần đây giá cổ phiếu của nó đã tăng từ $5 lên $10

Bạn sẽ chọn mua cổ phiếu nào? Tất cả đều bằng $10 một cổ phiếu. Thế nhưng bạn có tin không? Phần lớn các nhà đầu tư đã chọn mua loại cổ phiếu rớt giá từ $50 bởi vì họ tin rằng cuối cùng nó sẽ trở lại mức giá cao đó một lần nữa. Chính cách nghĩ này đã đưa đến sai lầm chủ yếu trong đầu tư. Điểm mấu chốt là nên mua công ty tốt với mức gía hợp lý chứ không phải là mua công ty chỉ đơn giản dựa trên giá trị thị trường đang xuống mà không quan tâm đến công ty ấy thế nào, làm ăn ra sao, có tiềm năng không? Một quyết định đầu tư như thế thường sẽ khiến nhà đầu tư mất nhà mất cửa!

Nhưng cũng phải chắc chắn sẽ không nhầm lẫn giữa việc này với đầu tư giá trị, (đầu tư giá trị là mua công ty có chất lượng cao đang được thị trường định giá thấp), nếu không sẽ lại bỏ lỡ một cơ hội đầu tư tốt.

Lầm tưởng thứ 4: Những cổ phiếu cứ lên mãi chắc chắn sẽ xuống

Định luật vật lý của Newton không áp dụng được cho thị trường chứng khoán. Không có một lực hấp dẫn nào kéo cổ phiếu quay trở về cân bằng hết. Hơn mười năm trước, cổ phiếu của Berkshire Hathaway thay đổi từ $6000 đến $10,000 một cổ phiếu chỉ trong hơn 1 năm. Nếu bạn đợi cho đến khi cổ phiếu này trở lại mức sinh lợi thấp hơn vị trí ban đầu thì chắc hẳn bạn sẽ thấy nuối tiếc khi biết rằng 6 năm sau giá của nó đã tăng lên đến $70,000 một cổ phiếu.

Những điểm khoanh tròn trong biểu đồ dưới đây của Wal - Mart từ năm 1997 đến 2000 là các thời điểm mà biểu đồ chứng khoán cho thấy nó đã đụng mức kháng cự đối với một mức giá cao hơn. Thế nhưng nhà đầu tư nào chờ cho đến lúc cổ phiếu quay trở về mức bình thường thì đã bỏ lỡ cơ hội đầu tư với mức tỷ suất sinh lợi 500% hoặc thậm chí nhiều hơn thế. Cái gì đằng sau cổ phiếu vậy? Vâng, cổ phiếu nó là công ty. Wal - Mart là một ví dụ khác của một công ty xuất sắc, thống trị ngành công nghiệp bằng những sáng kiến và tạo ra giá trị cho cả cổ đông lẫn khách hàng.

Dĩ nhiên điều này cũng không có nghĩa là cổ phiếu đang lên sẽ không bao giờ có sự dao động ngược lại. Điểm quan trọng cần nhận ra là giá cổ phiếu phản ánh hoạt động của công ty. Nếu bạn tìm thấy một công ty được điều hành bởi những nhà quản lý tài ba, thì chẳng có lý do gì mà giá cổ phiếu của nó không tăng liên tục.

Lầm tưởng thứ 5: Thà có còn hơn không, một ít kiến thức là đủ để đầu tư vào thị trường chứng khoán

Biết một cái gì đó thì tốt hơn là không biết gì nhưng điều cốt yếu trên thị trường chứng khoán là các nhà đầu tư cá nhân cần hiểu rõ về những gì họ đang làm với tiền của mình. Do vậy nhà đầu tư nào chịu khó bổ sung thêm kiến thức sẽ thành công.

Đừng bực mình! Nếu bạn không có nhiều thời gian để hiểu được những gì mình đang làm với tiền của mình thì việc tìm một nhà tư vấn cũng không phải là một điều xấu. Chi phí sử dụng một nhà tư vấn đầu tư chắc chắn là thấp hơn nhiều so với chi phí đầu tư trong trường hợp bạn không có nhiều kiến thức mà cứ lao vào thị trường.

Đầu tư thành công cần sự làm việc chăm chỉ và nỗ lực. Nếu bạn có quá ít hiểu biết, bạn sẽ hành động theo đám đông giống như con Lemmut (loài chuột Bắc cực thường di trú theo đoàn) . Và cũng giống như nhà phẫu thuật không am hiểu nhiều, họ sẽ làm bị thương chính họ và những người xung quanh.

1- Đừng chú ý đến cổ tức ngay, hãy xem Công ty đó ở trong ngành nào trước

Chính vấn đề tưởng trừng không liên quan trực tiếp đến giá cổ phiếu này lại là một trong những nhân tố quan trọng nhất quyết định cổ phiếu đó có tăng giá nhiều hày không trong tương lai. Nếu một Công ty chuyên tư vấn du học niêm yết trên thị trường chứng khoán, giá của nó đương nhiên khó có thể cao được bởi đa số các Công ty du học là các Công ty loại OMS tức chỉ hoạt động quy mô nhỏ, phụ thuộc vào tài năng và sự chăm chỉ của một hay vài người, giống như cây bonsai, khó có thể lớn lên và nhân rộng được quy mô. Trong khi đó, nếu các Công ty trong ngành tài chính, các Ngân hàng, Công ty xây dựng, bất động sản (đúng nghĩa chứ không phải là “cò nhà”), Công ty hàng tiêu dùng nhanh, Công ty truyền thông… thì khả năng mở rộng quy mô hoạt động, tăng cường kinh doanh là rất lớn. Vinamilk, Kinh Đô, REE, Sacombank, Ngân hàng ACB, Sudico... giá cao điều đầu tiên đều do họ thuộc các ngành đầy triển vọng này.

2- Có hay không khả năng mở rộng kinh doanh?

Vấn đề này chính là vấn đề phải xem xét tiếp theo. Nếu một Công ty có khả năng mở rộng liên tục quy mô sán xuất kinh doanh của mình thì giá của chúng sẽ tăng, đó là điều đương nhiên. Dẫn chứng sắc nét có thể đưa ra ngay là giả định có 2 Công ty cùng có cụm từ thủy điện trên tên giao dịch như "Công ty Thủy điện ABC" và "Công ty Đầu tư Thủy điện XYZ" thì giá của Công ty thứ hai đương nhiên sẽ cao, còn Công ty thứ nhất sẽ khó lòng lên đến đầu 4x, trong khi đó, nếu Công ty thứ hai có thể lên đến trên 10x, thậm chí 20x là bình thưởng. Giá chênh như vậy là dễ hiểu bởi Công ty thứ nhất chỉ có 1 nhà máy thủy điện duy nhất. Nhà máy này xây một lần rồi thôi, không có khả năng mở rộng sản xuất, không đắp cao đập lên được, không lắp thêm máy, không tăng công suất phát điện được, nhà đầu tư chí có thể trông vào cố tức mà thôi. Trong khi đó, ở Công ty thứ hai, vốn điêu lệ ban đầu có thể chỉ là 50 tỷ, song Công ty lại có khả năng tham gia đầu tư vào rất nhiều: 10, 100 và hơn nữa các Nhà máy thủy điện nên vốn đầu tư có thể tăng tương ứng và quyền lợi của nhà đầu tư tăng theo đà đó.

3- Nhìn vào cả quá trình thay vì chỉ vào một thời điểm

Lịch sử một Công ty nói lên nhiều điều. Trước hết nếu Công ty đó có cả một lịch sử rất dài nhưng các "chỉ số cơ thể" hiện đều nhàng nhàng thì khó có đột biến đáng mừng cho nhà đầu tư bởi thời gian đã chứng minh Công ty đó không có gì xuất sắc. Nếu 5 năm trước, các chỉ số tài chính của Công ty tốt, song vào thời điểm nhà đầu tư xem xét, chỉ số đó đang tụt dần thì hãy cẩn thận: dù chí số đó, vào thời điểm đó đã tốt song có gì đám bảo nó sẽ không tụt dốc tiếp?

4- Nhìn vào đội ngũ, hơn là chỉ nhìn vào chỉ số tài chính

Lịch sử các Công ty hay ngân hàng Việt Nam đã chứng minh là vấn đề đội ngũ nói chung và đội ngũ quản lý là vô cùng quan trọng với một Công ty. Nếu các nhân tố nói trên căn bản tốt, có đội ngũ tốt, Công ty đó sẽ ăn nên làm ra và trong trường hợp đó, lợi nhuận của nhà đầu tư sẽ cao hơn nhiều. Thậm chí lịch sử đã chứng minh nếu một doanh nghiệp đang kém nhưng xuất hiện một đội ngũ tốt thì doanh nghiệp đó vẫn có thể lội ngược dòng. VP Bank là một trường hợp điển hình. Vào năm 2002, VP Bank vẫn đang trong tình trạng bị kiểm soát đặc biệt. Nhưng sau đó, với sự thay đổi nhân sự, với quyết tâm cao và định hướng đúng, ngân hàng này không những ra khỏi tình trạng bị kiểm soát đặc biệt mà còn có nhiều bước phát triển ngoạn mục, trở thành một trong những ngân hàng lớn nhất và tốt nhất. Giá cổ phiếu vào thời điểm đó thường được mua bán dưới mệnh giá (thậm chí lúc thấp nhất chỉ còn 0,25 lần mệnh giá) đã nhanh chóng lên đến cao nhất khoảng 7,4 lần mệnh giá.

5- Hãy lưu ý đến các cổ đông là pháp nhân

Các cổ đông pháp nhân có vai trò khá quan trọng với cổ phiếu của một Công ty. Nếu trong số cổ đông đó, có nhiều ngân hàng, Công ty tài chính, các Công ty có tên tuổi, đó chắc chắn là một điểm căn cứ để "lên điểm” của cổ phiếu đó. Điểm của Công ty càng lên nếu đó là các Công ty hay ngân hàng nước ngoài, Công ty cổ phần, ngân hàng thương mại cổ phần.

6- Chú ý đến động thái của các quỹ đầu tư

Ở Việt Nam hiện tại, còn quá ít các quỹ đầu tư song nhà đầu tư cũng nên chú ý đến động thải của các quỹ này. Các quỹ thường có "giác quan" rất nhạy nên họ sẽ quyết định đầu tư vào những nơi nào có triển vọng nhất. Tuy nhiên, ngược lại, cũng có nhiều Công ty tốt song không muốn bán cho các quỹ này bởi nhiều quỹ chỉ muốn gặt hái lợi nhuận đơn thuần và thường đầu tư theo kiểu ngắn hạn, nếu có lời là có thể bán ngay.

7- Cần có thông tin rõ ràng

Tất nhiên, đây là một việc quan trọng khi xem xét đầu tư vào cổ phiếu của một Công ty nào đó. Không nên mua cổ phiếu khi không có đầy đủ thông tin cần thiết về Công ty đó. Hệ thống thông tin và các quy định về công bố thông tin của các Công ty khi phát hành cổ phiếu ở nước ta còn rất sơ sài. Với Công ty lên sàn niêm yết, mọi việc đơn giản hơn vì ít nhất Công ty đó phải có cáo bạch. Đối với Công ty mới có cổ phiếu OTC, bạn cũng nên đòi người bán phải cung cấp thông tin như báo cáo tài chính hàng năm, báo cáo kiểm toán.

8- Chú ý đến các chỉ số tài chính và P/E của Công ty

Có nhiều cách tính chỉ số P/E, nhà đầu tư có thể tham khảo trên các cuốn sách về chứng khoán được bán rất nhiều ở các hiệu sách khắp cả nước. Nhưng quan trọng hơn, chỉ số thế nào thì mua, chỉ số nào thì không mua?

Theo các chuyên gia chứng khoán, nếu P/E của một Công ty ở mức dưới 12, bạn có thể mua cổ phiếu đó mà không cần cân nhắc gì nhiều. Nếu P/E ở mức 12 - 18 nên cân nhắc và hỏi ý kiến chuyên gia xem có nên đâfu tư hay không. Còn nếu P/E ở mức trên 18, thường chỉ nên bán. Đây là các cột mốc song chi có tính tương đối và luôn phải xem xét đến các nhân tố tương lai (nhất là các quyền lợi sắp phát sinh, yếu tố ngành nghề… để "tính lại" P/E trong tương lai gần là bao nhiêu rồi mới nên kết luận là mua hay bán.

9- Không thể thiếu các “nhân tố vô hình”

Một điều các chuyên gia của chúng ta thường không nhắc đền nhiều nhưng lại là câu hỏi mà các nhà đầu tư khôn ngoan bao giờ cũng hỏi khi tìm hiểu về một cổ phiếu, đó là các giá trị mô hình của doanh nghiệp đã được tính đến chưa và nếu tính thì giá là bao nhiêu. Giá đó là đắt hay rẻ? Giá trị mô hình này có thể là lợi thế thương mại. Thí dụ như PV Driuing có lợi thế độc tôn trong ngành dầu khí là một nhân tố phải tính đến của Công ty này. Cavico Mining có một hợp đồng khai mỏ lớn và lâu dài đến khoảng 15 năm liền đảm bảo công ăn việc làm trong một thời gian dài cũng là lợi thế. Vinamilk có thương hiệu và một loạt nhãn hiệu nổi tiếng, đã ăn vào tâm trí người tiêu dùng cũng là lợi thế lớn trên thị trường.

Warrent Buffett được cả thế giới nể phục và gọi là nhà đầu tư thành công nhất của mọi thời đại. Tuy nhiên, trong bức thư thường niên gửi tới cổ đông của Công ty Bershire Hathaway, ông đã kể về những sai lầm đầu tư lớn nhất của mình. Điều đáng nói là có rất nhiều bài học vô giá được rút ra từ đây.

Câu chuyện với Công ty Conoco Phillips: Mua ở mức giá sai

Năm 2008, Buffett mua một lượng lớn cổ phần của Conoco Phillips (COP) với mục đích đầu cơ vào giá năng lượng trong tương lai. Buffett cho rằng, nhiều người sẽ đồng ý về việc giá dầu hỏa sẽ tăng trong dài hạn, do đó, COP chắc chắn kiếm được lợi nhuận. Tuy nhiên, vụ đầu tư này kết thúc không như mong đợi bởi Buffett đã mua vào ở mức giá quá cao. Kết quả là Berkshire bị lỗ nhiều tỷ USD. Như vậy, một công ty làm ăn tốt không đồng nghĩa với một vụ đầu tư tuyệt vời nếu giá cổ phiếu bạn mua ở mức không hợp lý.

Bài học rút ra: Nhà đầu tư rất dễ bị sự hưng phấn cuốn đi khi gặp trạng thái thị trường tăng điểm đồng loạt. Lúc này, chúng ta thường mua cổ phiếu ở mức giá mà đáng lẽ không nên mua. Những người kiểm soát được cảm xúc của mình thường phân tích một cách khách quan hơn. Một nhà đầu tư có trạng thái tâm lý độc lập hơn so với thị trường có thể nhận ra rằng, giá dầu thô liên tục biến động với biên độ rất mạnh và cổ phiếu của các công ty dầu mỏ từ lâu đã trở thành “bong bóng” sắp vỡ.

Buffett bình luận: Khi đầu tư, sự lạc quan là bạn của chúng ta. Nhưng hưng phấn quá mức lại là kẻ thù.

Câu chuyện với Công ty U.S.Air: Lẫn lộn giữa tăng trưởng thu nhập hàng năm với sự thành công của doanh nghiệp

Năm 1989, Buffett mua cổ phiếu ưu đãi của U.S.Air bởi công ty này đạt được mức tăng trưởng hằng năm rất cao. Nhưng vụ đầu tư này nhanh chóng trở thành mối lo cho Buffett khi U.S.Air không có đủ lợi nhuận để trả cổ tức cho cổ phiếu ưu đãi. Rất may mắn, sau đó Buffett thanh lý được lô cổ phiếu này ở mức có lợi nhuận. Mặc dù vậy, Buffett cũng nhận ra rằng, lợi nhuận thu được từ vụ làm ăn này là nhờ vào may mắn và trạng thái hưng phấn quá mức của thị trường.

Bài học rút ra: Năm 2007, Buffett đã chỉ ra rất rõ trong thư của mình: Đôi khi, nếu nhìn vào tăng trưởng doanh thu của một doanh nghiệp, chúng ta có thể thấy họ đang làm ăn rất tốt. Tuy nhiên, muốn duy trì sự tăng trưởng đó, cần phải bỏ ra một lượng vốn khổng lồ. Trong trường hợp của ngành hàng không luôn cần có máy bay mới để mở rộng doanh thu, vấn đề của dạng doanh nghiệp đòi hỏi vốn lớn này là khi doanh nghiệp đạt được lượng doanh thu lớn thì nó lại chìm sâu thêm vào trong nợ nần. Nó chỉ có thể để lại rất ít dành cho cổ đông và dễ rơi vào tình trạng phá sản nếu kinh doanh bị giảm sút.

Buffett bình luận: Các nhà đầu tư đã đổ tiền vào một cái hố không đáy, bị hấp dẫn bởi sự tăng trưởng, trong khi đáng lẽ họ phải tránh xa nó.

Câu chuyện với Công ty Dexter Shoes: Đầu tư vào một doanh nghiệp không có lợi thế cạnh tranh

Năm 1993, Buffett mua cổ phiếu của một công ty giầy mang tên Dexter Shoes. Sự đầu tư của ông vào hãng này nhanh chóng trở thành một thảm hoạ, bởi lợi thế cạnh tranh dài hạn của công ty nhanh chóng biến mất. "Điều mà tôi đã đánh giá được là lợi thế cạnh tranh của công ty này đã biến mất trong vòng vài năm", Buffett nói và cho rằng, đây là vụ đầu tư tệ hại nhất mà ông từng thực hiện. Nó khiến cổ đông của Berkshire Hathaway mất 3,5 tỷ USD.

Bài học rút ra: Các doanh nghiệp chỉ có thể kiếm lợi nhuận cao khi có lợi thế cạnh tranh đặc biệt so với các doanh nghiệp khác trong cùng khu vực kinh doanh. Wal-Mart bán hàng với giá cực rẻ. Honda tạo ra xe với chất lượng tuyệt vời. Khi doanh nghiệp còn có thể cung cấp những thứ tốt hơn nhiều so với doanh nghiệp khác thì nó còn tạo ra tỷ lệ lợi nhuận cao. Nếu không, lợi nhuận cao thu hút các đối thủ cạnh tranh và các đối tượng này sẽ nhanh chóng giành hết phần lợi nhuận của doanh nghiệp.

Buffett bình luận: "Một doanh nghiệp tuyệt vời đúng nghĩa phải có bí quyết riêng lâu dài bảo vệ cho lợi nhuận tuyệt hảo đem lại từ vốn đầu tư".

Cắt giảm thua lỗ, phương tiện để thành công

Nếu bạn muốn trở thành một nhà đầu tư chứng khoán thành công, đây là quy luật đầu tiên và quan trọng nhất phải thuộc nằm lòng. Nguyên tắc này càng có ý nghĩa quan trọng hơn nếu đầu tư trong tài khoản vay mượn. Cắt giảm thua lỗ là cực kỳ cần thiết!

Dù mới bước chân vào thị trường chứng khoán hay đã là một nhà đầu tư giàu kinh nghiệm bạn sẽ vẫn có những giây phút chủ quan phá bỏ nguyên tắc này. Và nếu không cắt giảm thua lỗ kịp thời, không sớm thì muộn bạn sẽ chịu những sự thua lỗ nặng nề hơn. Tuy nhiên những con người tự tin bước chân vào thị trường chứng khoán thường thông minh và có kiến thức, chính những điều này cộng thêm cái tôi, tính ngoan cố và niềm kiêu hãnh sẽ khiến họ không dễ dàng tuân theo nguyên tắc cắt giảm thua lỗ này.

Vấn đề là bạn luôn mong muốn tìm kiếm lợi nhuận khi mua một loại chứng khoán, khi giá đi xuống rất khó để bán chúng đi và chấp nhận thua lỗ. Quả thật là rất khó để chấp nhận mình đã hành động sai lầm, người ta thường hay có xu hướng chờ đợi, hy vọng giá lên trở lại thay vì nên bán chúng đi.

Mọi thứ còn trở lên tồi tệ hơn khi bạn vừa bán chứng khoán đi thì giá bắt đầu lên trở lại. Bạn sẽ thực sự bị bối rối và cho rằng cắt giảm thua lỗ là một chính sách tồi.

Có bao giờ bạn nghĩ rằng sự thua lỗ là cực kỳ nguy hiểm? Bạn sẽ dễ dàng mất đi sự thông minh và tỉnh táo cần có. Thông thường đây là thời điểm hầu hết các nhà đầu tư tiếp tục phạm sai lầm và thực sự trở lên rối rắm khủng hoảng.

Hãy tự hỏi mình câu hỏi sau: Bạn có mua bảo hiểm hoả hoạn cho ngôi nhà của bạn vào năm ngoái? Ngôi nhà của bạn đã bị thiêu trụi chăng? Nếu nó không bị cháy, bạn đã làm sai vì đã lãng phí tiền bạc trong việc mua bảo hiểm? Bạn sẽ từ chối mua bảo hiểm năm sau? Tại sao bạn mua bảo hiểm hoả hoạn cho ngôi nhà? Bởi vì bạn biết ngôi nhà của bạn sẽ bị cháy?

Không! Bạn mua bảo hiểm hoả hoạn để bảo vệ bản thân, chống lại khả năng có thể bị sự mất mát lớn ảnh hưởng trầm trọng đến khả năng tài chính, rất khó để hồi phục.

Đó cũng là tất cả lý do tại sao phải cắt giảm thua lỗ.

Khi nào sẽ bán chứng khoán thua lỗ?

Theo Loeb, đó là khi giá giảm 10% so với giá mua ban đầu đây có lẽ là một quy luật tốt cho những nhà đầu tư mới tham gia vào thị trưởng. Nhưng nếu bạn đã có kinh nghiệm, biết sử dụng các đồ thị để xác định thời điểm mua bán chính xác hơn, nên cắt giảm tại mức 7% hoặc 8%. Bằng cách này bạn đã mua một hợp đồng bảo hiểm để bảo vệ khỏi nhưng thua lỗ lớn hơn.

Như vậy, ngay cả với khả năng thành công và thất bại ngang nhau khi mua một loại chứng khoán, bạn có thể lời đến tối đa trong khi chỉ thua lỗ một số tiền đã xác định. Nếu bạn để giá cổ phiếu rớt tới 50%, bạn sẽ phải tìm kiếm 100% lợi nhuận với số tiền còn lại. Nhưng những loại cổ phiếu tăng giá gấp đôi thì không nhiều!

Không ai có thể đúng trong tất cả mọi quyết định của mình, bạn có biết Foster Friess, người điều hành quỹ hỗ tương Brandywine, một trong những quỹ hỗ tương đầu tư luôn được xếp vào hạng ưu việt nhất có tỷ lệ phần trăm sai lầm trong những quyết định của mình là bao nhiêu không? Đôi khi lên tới 40%. Vậy mà ông vẫn đạt được những kết quả kinh doanh đáng ghen tỵ bởi vì khoản thua lỗ ấy nói chung luôn thấp hơn khoản lợi nhuận do những phi vụ thành công mang lại.

Thị trường chứng khoán, khoảng cách giữa thành công và thất bại là rất mong manh, không một nhà đầu tư huyền thoại nào của hôm qua, hôm nay và cả ngày sau nữa không gặp phải bất kỳ thất bại nào trong cuộc đời kinh doanh của mình. Họ thành công bởi vì họ biết cách cắt giảm thua lỗ tới mức tối thiểu và tìm kiếm lợi nhuận tới mức tối đa. Thế thôi!

Mất khoảng bao nhiêu thời gian để trở thành một nhà đầu tư giỏi?

Thực chất thị trường chứng khoán là một cuộc đấu trí, kinh nghiệm đóng một vai trò rất quan trọng. Đừng bao giờ vội vã đổ hết gia tài của mình vào thị trường ngay ngày đầu tiên. Thông thường bạn phải mất khoảng hai tới ba năm để có thể rút ra những quy luật, phối hợp sự phân tích cơ bản, phân tích kỹ thuật, tình hình thị trường và các nguyên tắc đầu tư với nhau.

Thời gian trôi qua, càng ngày bạn sẽ càng có những lựa chọn chính xác hơn, số tiền 8% bạn cho phép mình thua lỗ mỗi loại chứng khoán sẽ giảm đáng kể. Thêm vào đó những thất bại nhỏ bé sẽ được bù đắp bằng những lợi nhuận lớn hơn từ những phi vụ mua bán thành công mang lại.

Hãy coi 8% thất bại ấy là học phí cho những gì bạn học được sau một phi vụ không thành công. Những nhà đầu tư lớn cho rằng chấp nhận thất bại ở một mức độ vừa phải là một quyết định hợp lý. Họ không cho rằng đó là một sự lãng phí tiền bạc, vì họ hy vọng sự thất bại ấy sẽ đem lại và sẽ được trang trải bằng những thành công trong tương lai.

Đừng quá vội vã mơ tới những thành công vĩ đại, những lợi nhuận khổng lồ ngay lập tức, tục ngữ phương Đông có câu “Dục tốc bất đạt”. Một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp không thể được đào tạo trong vòng ba tháng, và cũng chẳng thể nào có một nhà đầu tư thành công ngay lập tức trong thời gian ấy.

Điểm khác biệt lớn nhất giữa những con người thành công và những người khác đó là họ xác định được mục tiêu, phương thức hoàn thành mục tiêu và kiên trì theo đuổi nó!

Tại sao chúng ta chọn mức thua lỗ 8%?

Nếu bạn cắt giảm thua lỗ tại mức 8%, điều này sẽ cho phép bạn tồn tại để tiếp tục đầu tư. Rất nhiều người đã đi tới chỗ phá sản vì họ đã quá mê muội với những loại cổ phiếu trong tay. Họ không thể đối mặt và thừa nhận sai lầm do đó cũng không thể thi hành những quyết định bán đầy khó khăn. Chính sự do dự khi tới thời điểm cần bán sẽ khiến họ phải chịu đựng những thất bại nặng nề hơn không sớm thì muộn. Và những thất bại nặng nề sẽ làm bạn mất đi sự tin tưởng, khiến bạn sợ hãi hoang mang, đây là những thứ tuyệt đối không thể để xảy ra nếu bạn còn tiếp tục muốn đầu tư.

Nếu bạn cắt giảm thua lỗ tại mức 7% hoặc 8% và bán một loại cổ phiếu khi giá của nó tăng khoảng 25%, bạn có thể chỉ cần quyết định đúng một lần trong khi bạn được phạm sai lầm tới ba lần, mà vẫn không bị rơi vào tình trạng rắc rối.

Chiến thuật đầu tư thường được áp dụng là hãy giữ các loại chứng khoán đang phát triển tốt để chờ đợi những lợi nhuận lớn, trong khi hãy bán ngay những loại chứng khoán không hiệu quả để giảm thua lỗ tới mức thấp nhất có thể